Γυμναστείτε μετά μουσικής, προτείνει Βρετανοκύπριος καθηγητής

Ρόζυ Βουδούρη

Ο πανεπιστημιακός Κώστας Καραγιώργης είναι διάσημος στους αθλητικούς κύκλους της Βρετανίας για τις έρευνες που κάνει σχετικά με την εφαρμογή της ψυχολογίας στον αθλητισμό και τη σχέση μουσικής και άσκησης.
"Η ασυγχρόνιστη μουσική -όταν χρησιμοποιείται για άσκηση μικρής ή μεσαίας έντασης από ανθρώπους που αθλούνται για το κέφι τους- μειώνει την αντίληψη της προσπάθειας κατά περίπου 10%."
Γέννημα-θρέμμα του νότιου Λονδίνου, αλλά με καταγωγή από τη Λάρνακα της Κύπρου, ο Κώστας Καραγιώργης σπούδασε κοινωνική ψυχολογία στο Λονδίνο και στη Νότια Αλαμπάμα των Ηνωμένων Πολιτειών, διακρίθηκε ως σπρίντερ και άρχισε να ενδιαφέρεται για τη μουσική από παιδί: «Γεννήθηκα πάνω από ένα κατάστημα που πουλούσε μεταχειρισμένους δίσκους κι έτσι άκουγα δυνατή μουσική καθημερινά», μας λέει. «Έπαιζα διάφορα μουσικά όργανα, αυτοδίδακτος, από μικρή ηλικία. Όταν ήμουν 12-13 χρονών, ξεκίνησα πιάνο κι όταν πήγα στο πανεπιστήμιο έπαιζα επαγγελματικά μουσική τα βράδια».

Τζαζ και λαϊκά

Από τη Νότια Αλαμπάμα, ο φοιτητής Κώστας πήγαινε με το λεωφορείο στη Νέα Ορλεάνη κάθε Σαββατοκύριακο για να ακούει τζαζ. Όταν γύρισε στο Λονδίνο, έπαιζε λαϊκά, ρεμπέτικα και νησιώτικα σε ελληνικά εστιατόρια, σε γάμους και δεξιώσεις. Προσελήφθη στο πανεπιστήμιο Μπρουνέλ το 1995 και δημιούργησε δική του ερευνητική ομάδα.

Έχει συνεργαστεί με μεγάλα ονόματα του διεθνούς αθλητισμού. Με τους συνεργάτες του διοργανώνουν ημιμαραθώνιους με ζωντανή μουσική από ορχήστρες σε διάφορα σημεία της διαδρομής. Ξεκίνησαν το 2008 από το Λονδίνο. Το επιτυχημένο Run to the Beat επαναλαμβάνεται πλέον κάθε Σεπτέμβριο.

Ποιο είναι το συμπέρασμά σας, έπειτα από τόσα χρόνια ερευνών, για τη σχέση της άσκησης με τη μουσική;

Η έρευνά μου έχει τρία σκέλη. Το ένα μελετά τις επιπτώσεις της ασυγχρόνιστης μουσικής, δηλαδή της μουσικής που παίζει στο βάθος, όταν δεν υπάρχει συνειδητή προσπάθεια συγχρονισμού των κινήσεων του αθλούμενου με αυτή. Όταν κάνουμε διάδρομο στο γυμναστήριο και υπάρχει μουσική υπόκρουση, έχουμε μια συνηθισμένη εφαρμογή της ασυγχρόνιστης μουσικής, η οποία ενισχύει τις θετικές πλευρές της διάθεσης, δηλαδή το σφρίγος, τον ενθουσιασμό και την ευτυχία και μειώνει τις αρνητικές όπως είναι η ένταση, η κατάθλιψη, ο θυμός, η κούραση και η σύγχυση. Διαπιστώσαμε ότι η ασυγχρόνιστη μουσική -όταν χρησιμοποιείται για άσκηση μικρής ή μεσαίας έντασης από ανθρώπους που αθλούνται για το κέφι τους- μειώνει την αντίληψη της προσπάθειας κατά περίπου 10%. Με άλλα λόγια, σε κάνει να νομίζεις ότι προσπαθείς λιγότερο απ’ ό,τι στην πραγματικότητα. Η μουσική που επιλέγουμε πρέπει να είναι πέντε χτύποι το λεπτό πιο γρήγορη από τον καρδιακό ρυθμό κατά τη διάρκεια της άσκησης.

Οι επαγγελματίες αθλητές γνωρίζουν πότε είναι καλό να χρησιμοποιούν μουσική και πότε όχι…

Ακριβώς! Όταν ξεκινούσα την καριέρα μου, πήρα συνέντευξη από το Βρετανό διπλό χρυσό Ολυμπιονίκη στο δέκαθλο, Ντέιλι Τόμσον, ο οποίος μου είπε ότι η μουσική ήταν ανάθεμα γι’ αυτόν. Δεν τη χρησιμοποιούσε ποτέ όταν γυμναζόταν γιατί ήθελε να είναι συγκεντρωμένος σ’ αυτό που έκανε. Οι περισσότεροι όμως τη χρησιμοποιούν. O δεύτερος τρόπος με τον οποίο έχω μελετήσει τη μουσική είναι ως νόμιμο διεγερτικό ή ηρεμιστικό μέσο. Είναι περίπου σαν ένα νόμιμο ναρκωτικό. Πολλοί αθλητές χρησιμοποιούν τη δύναμή της για να φτάσουν στην άριστη διανοητική κατάσταση. To τρίτο σκέλος της έρευνάς μου αφορά τις επιπτώσεις της συγχρονισμένης μουσικής. Σ’ αυτήν την περίπτωση οι αθλούμενοι συγχρονίζουν συνειδητά τις κινήσεις τους με το τέμπο της. Ερεύνησα τις επιπτώσεις της στις ασκήσεις σε διάδρομο και βρήκα ότι, σε όσους δεν είναι ιδιαίτερα γυμνασμένοι, αυξάνει την αντοχή κατά περίπου 15%.

Στους Ολυμπιακούς, όμως, και σε άλλες διοργανώσεις δεν επιτρέπεται η χρήση μουσικής. Πώς θα επωφεληθεί ένας αθλητής από τα ευρήματα της έρευνάς σας την ώρα που αγωνίζεται;

Αυτό που μπορούν να κάνουν είναι να χρησιμοποιήσουν εικόνες για να φέρουν στο μυαλό τους τη μουσική την ώρα που αγωνίζονται. Οι ημιμαραθώνιοι με ζωντανή μουσική κατά μήκος της διαδρομής είναι ένας άλλος τρόπος. Δεν πιστεύω ότι κάτι τέτοιο θα επιτραπεί στους Ολυμπιακούς, αλλά το βλέπω να γίνεται αναπόσπαστο στοιχείο διοργανώσεων όπως οι μαραθώνιοι στη Νέα Υόρκη, το Λονδίνο ή τη Φιλαδέλφεια.

Έχετε δουλέψει και με επαγγελματίες ποδοσφαιριστές…

Tα τελευταία χρόνια δουλεύουμε στο επαγγελματικό ποδόσφαιρο συνδυάζοντας τη μουσική με βίντεο και ανεβάζοντας ψυχολογικά τους παίκτες. Περνούμε από την οθόνη λέξεις για κλάσματα δευτερολέπτου. Οι παίκτες αντιλαμβάνονται υποσυνείδητα το νόημα των λέξεων που περνούν σαν αστραπή και τους εμπνέουν. Είναι λέξεις όπως πιο γρήγορα, πιο δυνατά, πιο ψηλά. Συνδυάζουμε μουσική που ξεσηκώνει με βίντεο από αγώνες στους οποίους απέδωσαν καλά και με τις λέξεις-κίνητρο. Χρησιμοποιούμε αυτή την τεχνική στο λεωφορείο της ομάδας ή στο τρένο πριν από τη μάχη, τον αγώνα. Ένα καλό παράδειγμα αφορά μια ομάδα της δεύτερης κατηγορίας της Αγγλίας. Στην ομάδα αυτή υπήρχε φυλετική διαμάχη ανάμεσα στους λευκούς και τους μαύρους παίκτες. Φτιάξαμε, λοιπόν, ένα βίντεο με το τραγούδι Young, gifted and black (Νέος, προικισμένος και μαύρος) για να τονίσουμε τη συμβολή των μαύρων παικτών στην ομάδα, κάτι που απεδείχθη εξαιρετικά αποτελεσματικό.

Εσείς, τι μουσική ακούτε όταν γυμνάζεστε;

Είμαι μεγάλος θαυμαστής του Τζορτζ Μάικλ και μου αρέσουν ιδιαίτερα τα πρώτα του τραγούδια με τους Γουάμ, τα οποία βρίσκω πολύ καλά γι’ αυτό το σκοπό. Είναι αυτά που άκουγα στη σχολική μου ηλικία, είναι πολύ ρυθμικά. Μου αρέσει να ακούω Γουάμ όταν γυμνάζομαι, αλλά όχι όταν είμαι στο σπίτι και χαλαρώνω. Τότε, ακούω Όσκαρ Πίτερσεν ή τους δίσκους λάτιν του Γιώργου Νταλάρα, ο οποίος είναι από τους αγαπημένους μου.

Τι είδους ελληνική μουσική μπορεί να συνοδεύσει την άσκηση;

Το ροκ-τσιφτετέλι είναι πολύ καλό, όπως και η μοντέρνα ελληνική ποπ, αλλά θα αποθάρρυνα τους αναγνώστες σας από τη χρήση ζεμπέκικου που έχει ρυθμό 9/8 και δεν είναι πρόσφορο για ρυθμικά ομοιογενείς ασκήσεις όπως η ποδηλασία ή το στεπ. Ούτε ο καλαματιανός, με ρυθμό 7/8, είναι κατάλληλος. Μερικοί από τους σύνθετους ρυθμούς που είναι δημοφιλείς στις κοινωνικές συναθροίσεις στην Ελλάδα, δεν έχουν απαραίτητα καλή εφαρμογή στο χώρο της γυμναστικής και του αθλητισμού.

Αυτό που λέτε είναι ενδιαφέρον, γιατί όταν χορεύεις τέτοιους χορούς εξαντλείσαι τόσο ώστε νιώθεις σα να έχεις κάνει καλή γυμναστική…

Αυτό είναι κάπως διαφορετικό. Αν χορεύεις και συγχρονίζεις τις κινήσεις σου με αυτούς τους ρυθμούς, είναι μια χαρά. Και επειδή έχουμε μεγάλη γκάμα χορών που απαιτούν ιδιαίτερη σωματική προσπάθεια, αποτελούν θαυμάσιο τρόπο για να διατηρεί κάποιος καλή φυσική κατάσταση.

Κάποιοι ποδοσφαιριστές, κυρίως Βραζιλιάνοι και Αφρικανοί, πανηγυρίζουν χορεύοντας. Θεωρείτε ότι αυτοί είναι πιθανότερο να συνοδεύουν την προπόνησή τους με μουσικά ακούσματα;

Οι Βραζιλιάνοι είναι παιδιά της σάμπα και όπου αγωνίζονται υπάρχουν στις κερκίδες μπάντες από οπαδούς που παίζουν σάμπα. Συχνά, οι κινήσεις τους στον αγωνιστικό χώρο μιμούνται τους κυματισμούς της. Το στιλ παιχνιδιού τους αντιγράφει αυτό που κάνουν οι οπαδοί στις κερκίδες. Το αξιοσημείωτο με τους Βραζιλιάνους είναι ότι χρησιμοποιούν τη μουσική σα νόμιμο ναρκωτικό στα αποδυτήρια, ακούγοντας σάλσα που τους ξεσηκώνει, την ώρα που βγαίνουν στον αγωνιστικό χώρο ακούν ασυγχρόνιστη μουσική από τις κερκίδες, την ώρα του αγώνα μοιάζουν να συντονίζονται με το ρυθμό της μουσικής που παίζουν οι οπαδοί, χρησιμοποιώντας τη συγχρονισμένα, και μετά το ματς χαλαρώνουν με μπόσα νόβα. Βλέπεις, λοιπόν, στους Βραζιλιάνους ποδοσφαιριστές όλες τις χρήσεις της μουσικής που μελετώ και γι’ αυτό αποτελούν πολύ καλή περίπτωση για την έρευνά μου.

http://www.sport.gr/